چرا بعضی از رهبران به موفقیت دست پیدا می کنن و بعضی دیگر از رهبران با شکست روبرو می شن؟

حقیقت اینه که هیچ «ترکیب معجزه گری» از ویژگیایی که باعث موفقیت یک رهبر می شن، وجود نداره و شرایط مختلف ویژگیای مختلفی رو می خواد.

اما این موضوع به این معنی نیس که نمی شه یاد گرفت که چیجوری یک رهبر موثر باشین. تنها لازمه که رویکردهای مختلف رهبری رو درک کنین تا بتونین با توجه به موقعیتی که در اون قرار دارین از راه و روش مناسب استفاده کنین. یکی از روشای انجام این کار اینه که در مورد تئوریای اصلی رهبری بیش تر یاد بگیرین. این تئوریا صورت اصلی علم فعلی ما دور و بر رهبری رو تشکیل میدن. در این مقاله به بررسی این تئوریا می پردازیم.

نکته:

مقاله سبکای رهبری به بررسی سبکای عادی رهبری که از این تئوریای اصلی گرفته شدن، می پردازه. این سبکا، شامل سبک رهبریِ تغییر گرا هم می شه که بیشتر موثر ترین سبک رهبری واسه استفاده در کسب وکارهاست.

چار گروه تئوریای اصلی

اینجا نگاهی خواهیم انداخت به هر کدوم از این چار گروه تئوری و به بررسی بعضی از وسیله ها و مدلای اجرا اونا می پردازیم. (به یاد داشته باشین که تئوریای خیلی دیگری علاوه بر این تئوریای اصلی هم هست.

۱. تئوریای ویژگی: چه نوع اشخاصی می تونن رهبران خوبی باشن؟

تئوریای ویژگی میگن که رهبران موثر در تعدادی از خصایص و ویژگیای شخصیتی با هم اشتراک دارن. خصایص راحت ی تئوریای ویژگی میگفتن که رهبری یک کیفیت ذاتی و غریزیه که یک شخص یا از اون برخورداره یا نیس. خوشبختانه الان از اون تئوریا گذر کردیم و بیش تر یاد گرفتیم که چه کارایی باید انجام بدیم تا کیفیت رهبری خود یا بقیه رو پیشرفت دهیم.

تئوریای ویژگی به ما کمک می کنن که کیفیت و ویژگیایی که واسه رهبری بقیه مفید و لازمن رو شناسایی کنیم (ویژگیایی مثل راستی و درستی، همدلی، مهارتای تصمیم گیری، عرض اندام، و توانایی جذب بقیه به خود). اما هیچ یک از این ویژگیا یا هیچ ترکیب خاصی از اونا نمی تونن موفقیت ما رو در رهبری تضمین کنن.

ویژگیا همون رفتارهای برآمده از مواردیه که تو ذهن شما میگذرن و واسه همین این باورها و فرآیندهای داخلی و ذهنی شمان که واسه اینکه تبدیل به رهبری موثر شید از اهمیت بالایی برخوردارن.

در مقاله های تعریف رهبری و معرفی شکلای مختلف تئوریای رهبری به بررسی بعضی از ویژگیا و مهارتای مورد نیاز واسه اینکه رهبر خوبی باشین، بررسی شدن:

۲. تئوریای رفتاری: یک رهبر خوب چه کارایی رو انجام می ده؟

تئوریای رفتاری بر چگونگی رفتار رهبران تمرکز دارن. مثلا، رهبران کارایی که باید انجام شن رو به بقیه مجبور می کنن و از اونا انتظار همکاری دارن؟ یا اینکه تیم خود رو در تصمیم گیریا مشارکت میدن و به این شکل اونا رو به پذیرش تصمیمات و پشتیانی از اونا تشویق می کنن؟

در ده ۱۹۳۰، کورت لوین (Kurt Lewin) چارچوبی رو طبق رفتار یک رهبر ارائه نمود. اون گفت که سه نوع رهبر هست:

  1. رهبریِ اقتدارگرایانه (استبدادی):

    این رهبران بی مشاوره با تیم خود تصمیم گیریا رو انجام میدن. این سبک از رهبری واسه زمانایی مناسبه که تصمیم گیری باید به سرعت صورت گیرد، یا اینکه احتیاجی به دریافت اطلاعات از بقیه وجود نداشته باشه، و یا زمانی که توافق اعضای تیم با تصمیمات در پیش گرفته شده در رسیدن موفق به اهداف اثر خاصی نداشته باشه.

  1. رهبریِ مشارکتی (دموکراتیک):

    در این سبک رهبران قبل از تصمیم گیری به اعضای تیم خود اجازه میدن تا نظرات و اطلاعات خود رو ارائه کنن؛ هر چند میزان استفاده از این نظرات بین رهبران مختلف متفاوته. زمانی این استفاده از این سبک مناسبه که موافقیت تیم با تصمیم گیریا از اهمیت خاصی برخورداره. اما هنگامی که تعداد زیادی نظرات و دیدگاه های متفاوت در یک تیم وجود داشته باشه، مدیریت اون کار سختی هستش.

  1. رهبریِ تفویضی (آزادمنشانه):

    در این سبک رهبران کم تر در تصمیم گیریا دخالت می کنن؛ اونا به افراد تیم شون اجازه میدن تا خیلی از تصمیم گیریا رو خودشون بکنن. وقتی تیم از تواناییای بالایی برخورداره، انگیزه ی کافی داره، و احتیاجی به نظارت دائمی نداره، استفاده از این سبک مناسب هستش. با اینحال، ممکنه انتخاب این سبک از طرف یک رهبر به دلیل تنبلی یا نبود تمرکز اون باشه و در این صورت این سبک رهبری با شکست روبرو میشه.

بدیهیه که چگونگی رفتار یک رهبر، کارکرد اونو تحت اثر قرار می ده. تحقیقات نشون دادن که خیلی از رفتارهای رهبری مناسب مواقع متفاوت و مختلفی هستن. بهترین رهبران، اونایی هستن که می تونه از سبکای رفتاری زیاد و متفاوت استفاده کنن و بتونه متناسب با هر موقعیت، بهترین سبک رو انتخاب کنن.

مدیریت تفویضی در مقابل مدیریت ذره بینی چگونگی ایجاد تعادل مناسب بین سبکای رهبری اقتدارگرایانه و تفویضی رو نشون می ده. مقاله شبکه مدیریتی بلیک-موتون هم به شما کمک می کنن تا با توجه به میزان اهمیتی که واسه افراد یا استفاده (تولید) قائل هستین، تصمیم بگیرین که به عنوان یک رهبر چیجوری رفتار کنین.

۳. تئوریای اقتضایی؛ موقعیت چه تأثیری بر خوب بودن رهبری داره؟

این برداشت که فقط یک سبک رهبری درست و مناسب وجود نداره، باعث تشکیل تئوریایی شده که میگن که انتخاب بهترین سبک رهبری به موقعیتی که در اون قرار دارین بستگی داره. این تئوریا سعی دارن که پیش بینی کنن کدوم سبک رهبری مناسب کدوم شرایطه.

مثلا، هنگامی که باید فوراً تصمیم گیری کنین، کدوم سبک بهترینه؟ هنگامی که باید از پیشتبانی کامل تیم خود بهره مند باشین، کدوم سبک موثر تر هستش؟ یک رهبر باید بیش تر طبق افراد و نیازای اونا بکنه یا طبق وظایفی که باید به وسیله تیم اون انجام شن؟ اینا سوالایی هستن که تئوریای اقتضایی رهبری سعی می کنن به اونا جواب دن.

تئوری راه-هدف و مدل اقتضایی فیدلر از مطرح ترین مدلای اقتضایی رهبری هستن. واسه درک اینکه چیجوری موقعیتی که در اون قرار دارین دیگر عوامل مهم در اثر رهبری رو تحت اثر قرار میدن، می تونین از مدل فرآیندی رهبری استفاده کنین.

۴. تئوریای قدرت و تاثیرگذاری؛ منابع قدرت یک رهبر کدامند؟

تئوریای قدرت و تاثیرگذاری رهبری راه و روش متفاوتی دارن؛ این تئوریا طبق ی روشایی که رهبران از قدرت و تاثیرگذاری خود واسه به انجام رساندن کارا استفاده می کنن، استوار هستن و سبکایی رو مورد بررسی قرار میدن که پس ی این استفاده ی از قدرت بوجود بین.

شاید شناخته شده ترینِ این تئوریا پنج شکل قدرت از دیدگاه فرنچ و ریون باشه. این مدل سه نوع قدرت موقعیتی (قانونی، با استفاده از پاداش، زور یا با استفاده از تنبیه) و دو منبع قدرت شخصی (داشتن تخصص، منبع بودن) رو شناسایی می کنه. این مدل میگه که استفاده از قدرت شخصی گزینه بهتریه و شما باید سعی کنین تا قدرت تخصص رو به دست بیارین (قدرتی که از داشتن تخصص در کار خود به دست میارید). چون که این قانونی ترین و منطقی ترین شکل قدرت شخصیه.

دیگر سبک رهبری که از قدرت و تاثیرگذاری استفاده می کنه، سبک رهبری تغییر گراست. در این راه و روش فرض می شه که افراد فقط واسه پاداش کار می کنن نه هیچ دلیل دیگری. پس این راه و روش بر طراحی ساختارهای وظیفها و پاداش تمرکز داره. با اینکه این راه حل زیاد قابل قبول و مورد پسند به نظر نمی رسه اما به دلیل اینکه باعث ایجاد روابط (سازنده) می شه و انگیزه ی افراد رو در محیط کار افزایش می ده معمولا جواب می ده و رهبران در خیلی از سازمانا از این سبک واسه به انجام رساندن کارا و وظایف استفاده می کنن. به همین ترتیب رهبری از راه الگو بودن روش موثر دیگری واسه تاثیرگذاری بر تیمه.

سبکای رهبری موثر

همونجوریکه قبلا گفته شد، رهبری تغییر گرا معمولا بهترین سبک رهبری واسه استفاده در کسب وکاره. در این سبک رهبران از خود، راستی و درستی نشون میدن و میدونن که چیجوری واسه افراد خود چشم اندازی الهام بخش و برجسته از آینده بسازن. اونا انگیزه ی لازم واسه رسیدن به این چشم انداز رو در افراد خود ایجاد می کنن و قوی ترین و موفق ترین تیما رو میسازن.

با اینحال باید سبک رهبری خود رو متناسب با تیم خود و موقعیتی که در اون قرار دارین انتخاب کنین و به این منظور لازمه که شناخت و درک مناسبی از سبکای دیگر رهبری داشته باشین.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   اثر و قدرت کلمات؛ چیجوری از قدرت کلمات واسه جلو بردن اهداف مون استفاده کنیم؟ 

دیدگاهتان را بنویسید